Opis
Frankizm w Polsce – źródłowa monografia o Jakubie Franku
Frankizm to jedno z najbardziej niejednoznacznych zjawisk religijnych i społecznych XVIII-wiecznej Rzeczypospolitej. Jeśli chcesz się dowiedzieć, kim byli frankiści, skąd wyrósł ich ruch i dlaczego wzbudzał tak silne emocje, monografia Aleksandra Kraushara daje dostęp do historycznego opracowania opartego na materiałach archiwalnych i rękopiśmiennych. To propozycja dla czytelników zainteresowanych historią Polski, dziejami Żydów i przemianami religijnymi epoki.
Co znajdziesz w tym wydaniu?
Publikacja obejmuje tom pierwszy i drugi w jednym woluminie, dlatego otrzymujesz kompletne opracowanie poświęcone działalności Jakuba Franka i jego zwolenników. Poznasz genezę ruchu, jego związki z sabataizmem, kabałą i mesjanizmem, przebieg sporów religijnych, dysputy w Kamieńcu Podolskim i Lwowie, chrzty frankistów, relacje z duchowieństwem i polskimi elitami oraz wydarzenia związane z uwięzieniem Franka w Częstochowie.
Jakub Frank i frankizm w Polsce
Jeśli interesuje Cię Jakub frank i jego mesjańska droga, poznasz ją z tej książki. Pozwala ona poznać jego biografię, nauki, ambicje i sposób budowania wspólnoty. Frankizm w Polsce ukazano tu w szerokim kontekście politycznym, religijnym i społecznym, z uwzględnieniem kontaktów frankistów z judaizmem, chrześcijaństwem i islamem oraz miejsca neofitów w społeczeństwie Rzeczypospolitej.
Lektura dla czytelników książek o historii religii i dziejach Polski
„Frank i frankiści polscy 1726-1816. Monografia historyczna osnuta na źródłach archiwalnych i rękopiśmiennych” to wartościowy wybór dla osób, które chcą sięgnąć właśnie do źródeł i lepiej zrozumieć mechanizmy ruchów mesjanistycznych, konflikty religijne XVIII wieku oraz losy środowiska skupionego wokół Jakuba Franka. Jeśli interesuje Cię **frankizm**, jego geneza, rozwój i znaczenie w historii Polski, ta monografia pomoże Ci zgłębić ten temat w oparciu o bogaty materiał historyczny.
SPIS TREŚCI:
PRZEDMOWA………………………………………………………………………………………………………………………..3
CZĘŚĆ PIERWSZA………………………………………………………………………………………………………………….25
Rozdział I. ……………………………………………………………………………………………………………………………25
Messyaniczne mrzonki. – Sabbataj Cwi. – Jego następcy i ich wierzenia. – Zoar.
– Teorya Bóstwa. – Żydzi polscy na Wschodzie. – Kabbała. – W gnieździe Sabbateizmu. – Mędrzec
Issachar. – Dysputy. – Młodość Franka. – Jego rodzice. – Babka gwiaździarką. – Surowość
ojca. – Poetyczność dziecka. – Złoty kłębek. – Pierwsza książka. – Wyjazd do Polski. – W Śniatynie.
– Dobosz. – Młodociane zabawy. – Rysy charakteru
Rozdział II. ……………………………………………………………………………………………………………………………32
W Bukareszcie. – Po jarmarkach. – Wędrówki do Smyrny. – Poznanie się Franka
z Mardochajem i Nachmanem. – Swawolne życie. – Nad księgami. – Dysputy. – Wyjazd do
Nicopolu. – Zaślubiny. – Tajemnica wiary. – Pod baldachimem. – Messyasz Salonicki. – Donmähczycy.
– Nathan Ghazati. – Querido. – Barochja. – W Bułgaryi. – Podróż Franka do Saloniki.
– W Larissie. – Ponowny powrót do Saloniki. – Dwuznaczna odpowiedź
Rozdział III. ……………………………………………………………………………………………………………………………….37
Tajemnicze głosy. – Słodycz panowania. – Ruach Hakodesz. – Pierwsze objawienie.
– Mostro Signor abascharo. – Widzenie Franka. – Antychryst. – Cudotwórca Salonicki.
– Nad morzem. – Nędza i jałmużny. – Pierwsze objawy. – Zajście w Salonikach. – Sztuki magiczne.
– Nowa wędrówka do Smyrny. – Cudowna kąpiel. – Mardochaj i Nachman. – Nauka o Trójcy
Świętej. – Wizye Franka. – Prorok Eliasz.
Rozdział IV. …………………………………………………………………………………………………………………….. 44
Frank w Mohilewie. – Kosztowny kamień. – Rozbójnik Hadar. – W Nikopolu.
– Narodziny córki Awaczy. – Misya Franka. – Nad granica Polski. – Morowa zaraza. – Widzenie
proroka. – W Korolówce. – Wróżby. – Tajemnicze światło. – Uczniowie Franka. – Jezierzany.
– Kopyczyńce. – Busk. – Dawidów. – Rohatyn. – Cuda. – Rzezimieszek. – Towarzyszka podróży.
– W Lanckoroniu. – Awantura. – Uwięzienie Frankistów. – Turcy. – Chocim i Czerniowce.
– Nowe objawienie. – W Kopyczyńcach. – Frank zamierza zerwać z Judaizmem. – Projekta dysputy
religijnej
Rozdział V. ……………………………………………………………………………………………………………………… 50
W Kamieńcu Podolskim. – Skargi rabinów ruskich. – Sad konsystorski. – Śledztwo.
– Listy żelazne. – Hetmańsczyzna. – W królewską drogę! – Do Giurgiewa. – Zlecenia Franka.
– Biskup Dębowski. – Zgrupowanie się Frankistów. – Żydzi podolscy. – Awangarda. – Wyznanie
wiary. – Synody rabiniczne. – Klątwy po synagogach. – List pasterski. – Szymon Herszkowicz.
– Spór o właściwość sądu. – Zwłoki. – Obrona rabinów. – Frank w Rohatynie. – Sąd biskupi
wyznacza termin do dysputy między kontratalmudystami i rabinami gmin ruskich
Rozdział VI. ……………………………………………………………………………………………………………………… 56
Dysputa kamieniecka. – Termin do ogłoszenia dekretu. – Protest rabinów.
– List pasterski biskupa Dębowskiego. – Środki przymusowe. – Rozprawy ostateczne. – Motywa
dekretu biskupiego. – Mowa obrońcy Białowolskiego
Rozdział VII. ………………………………………………………………………………………………………………………. 62
W sądzie radzieckim. – Rekwizycya Frankistów. – Auto da fe. – Palenie talmudu.
– Śmierć biskupa Dębowskiego. – Zmiana położenia. – Rabini prześladowcami Frankistów.
– Frank w Giurgiewie. – Narodziny pierworodnego syna. – Pani Frankowa. – Kadynie.
– Przybysze z Polski. – Sława Franka. – Intrygi żydów w Stambule. – Frank przyjmuje Islamizm.
– Basza Chocimski. – Zielony turban. – Frank w Stambule. – Fermany sułtańskie. – Posłańcy
z Polski. – W Fokszanach. – Nawrócenie się posłów. – Sofizmata Franka. – Tajemnicze jego czynności.
– Kaw hamlicho! – Uznanie Franka za Messyasza. – Perebkowice i Chocim
CZĘŚĆ DRUGA ……………………………………………………………………………………………………………………… 69
Rozdział VIII. …………………………………………………………………………………………………………………….. 69
Na dworze Augusta III. – Uniwersał królewski. – List żelazny. – Wyjazd
Franka z Giurgiewa. – Osman Czerniewski. – Dobry humor mistrza. – Nad Prutem. – Uścieczko.
– Harmackie i Iwanie. – Trwoga rabinów. – Poselstwo Jeleka do Rzymu. – Sen Franka. – Nad
Dniestrem. – Rezydeneya Franka w Iwaniu. – Rzesze żydowskie zbiegają się do cudotwórcy.
– Komunizm. – Mi Santo Padre! – Odczynianie uroków. – Splendor sułtański. – Dwór Franka
w Iwaniu. – Orszak sióstr i braci. – Ciężkie próby. – Przyjazd żony Franka do Iwania. – Wróżby.
– Uroczystości
Rozdział IX. ………………………………………………………………………………………………………………………..77
Nauki Franka w Iwaniu. – Bogactwo porównań. – Fantazja. – „Prawdziwy
człowiek”. – Białość szat. – Tablica serc. – Gałęź szczerozłota. – Warunek bezwzględnego posłuszeństwa.
– Ukryta wyspa. – Rózga złota. – Mętna woda. – Mądrość pod maską bredni. – Oczy
mądrego. – Przypowieść o perle. Rafał kulawy. – Serce tygrysie. – Baśń o drzewie. – Teozofia
Franka. – Trzej Bogowie. – Tajemnicza rzecz. – Stare księgi. – Królewskość Awaczy. – Opiekuńcze
skrzydła. – Gołębica w płomieniach. – Panna. – Pan Moliwda wtajemnicza Franka w naukę
Filipowców. – Frank w Kamieńcu Podolskim. – Tajemnicza ceremonia w Iwaniu. – Frank zapowiada
uczniom chwilę przyjęcia chrztu. – Słowa a czyny. – Obyczajowość sekty
Rozdział X. ……………………………………………………………………………………………………………………… 86
Nominacya biskupa Łubieńskiego. – Śmierć arcybiskupa gnieźnieńskiego.
– Frank wysyła deputacyę do Lwowa. – Suplika do prymasa. – Relacya prymasa nuncyuszowi
Serra przesłana. – Druga suplika Frankistów do prymasa i króla. – Manifest lwowski Frankistów.
– Nieufność prymasa. – Odpowiedź Frankistom. – Zgoda nuncyusza. – Ks. administrator Mikulski.
– Przygotowania do dysputy lwowskiej. – Relacye nuncyusza do Rzymu przesłane
Rozdział XI. ……………………………………………………………………………………………………………………… 95
Dysputa lwowska. – Różnica jej od dysputy kamienieckiej. – Tezy księdza Mikulskiego.–
Mowa rabina Rappoporta w Katedrze. – Przyjazd Franka do Lwowa. – W drodze
z Iwania. – Zagadkowość słów Franka. – Dysputy punkt siódmy. – Ogłoszenie z ambon. – Atkan!
– Tajemniczy obrządek Franka na Wysokim Zamku. – Cudowne leki. – Rekollekcye Franka.
– Jego wybiegi. – Pierwsi neofici. – Frank i wybrani przezeń bracia przyjmują chrzest
Rozdział XII. …………………………………………………………………………………………………………………… 103
Frank z orszakiem w drodze do Warszawy. – W Zamościu. – Tajemna czynność.
– Ks. Radziwiłł z Krupego u Franka. – Awantura na Kalinowszczyznie. – Sprawa z synagogą
lubelską. – Inkwizycye. – Frank w Lublinie. – Na cmentarzu. – Śmierć rabbi Mojżesza. – Jego
pogrzeb. – Modlitwa Franka. – Signor mostro! – Pieśń Iguleh. – Nowa awantura w Warszawie.
– Frank w kościele OO. Misyonarzy. – Prośba Frankistów do Augusta III. – Rokowania z Frankiem.
– Frank żąda wydzielenia Frankistom ziemi nad granicą Turcyi. – Nowiny ze Lwowa.
– Przygotowania do ceremonialnego chrztu Franka. – Frank u nuncyusza Serra. – Chrzest Frankistów
w Warszawie. – Reklamacye rabinów. – Rokowania z magnatami
CZĘŚĆ TRZECIA ………………………………………………………………………………………………………………. 111
Rozdział XIII. ………………………………………………………………………………………………………………….. 111
Pobyt Franka w Warszawie. – Sanki mistrza. – Jego strój. – Podejrzliwość
duchowieństwa. – Aspiracye Franka. – Wynurzenia Frankistów lwowskich. – Utajony Messyasz.
– Przejęte listy. – Spowiednik królewski. – Tłumaczenie się Franka. – Poszlaki mnożą się.
– Aresztowanie Franka. – U OO. Misyonarzy. – Zdrada Moliwdy. – Pieśń Iguleh. – Badanie Franka.
– Jego zeznania. – Znaki świetlane. – Opowieść wędrówek po Rusi. – Wyznanie wiary. – Messyasz.
– Sąd ostateczny. – Erudycya biblijna. – Nauka ewangielii. – Powód przejścia na Islamizm.
– Ojciec Święty. – Dwunastu braci. – Mniemane cuda. – Wróżby. – Uroki. – Nowa nauka. – Proroctwa.
– Wspólna kasa. – Wizye Franka. – Badanie uczniów Franka. – Wyrok sądu konsystorskiego.
– Fałsze historyczne
Rozdział XIV. …………………………………………………………………………………………………………………… 131
Ceremonie nawracania Frankistów we Lwowie. – Statystyczne cyfry. –
Chrzest syna Franka. – Chrzest jego żony. – Chrzest Awaczy. – Nieporozumienia. – Adoptacye
Frankistów. – Nobili i generosi. – Liber baptisatorum. – Położenie towarzyskie neofitów. – Pobudki
materyalne. – Frankiści a społeczeństwo polskie. – Imiona i nazwiska Frankistów. – Ceremonie
chrztu neofitów w Warszawie i w Kamieńcu Podolskim
Rozdział XV. …………………………………………………………………………………………………………………… 140
Częstochowska twierdza. – Areszt dolny. – Izba oficerska. – Frankiści warszawscy
we Lwowie u żony Franka. – Zgon syna Emanuela. – Wyjazd Frankowej do Warszawy.
– Osada Frankistów w Kobyłkach. – Poselstwo do Częstochowy. – Pierwsza wizyta posłów we
więzieniu mistrza. – Frankiści lwowscy osiadają w Borowni. – Drugie poselstwo do Franka.
– Starania Franka o widzenie się z żoną. – Frankowa u króla. – Rozkazy mistrza do kompanii.
– Opieka Ordynata Zamojskiego. – Frankiści kamienieccy osiadają w Maciejowicach. – Zarzuty
mordu rytualnego. – Tajemnicze zlecenie Franka dane Pawłowi. – Sprawa Wojsławicka. – Ofiary
przesądu. – Ponowne poselstwo Jeleka do Rzymu. – Papież Klemens XIII. – List do kardynała
Corsiniego. – Nuncyusz Visconti. – Pani Frankowa w Borownie. – Opieka pani kasztelanowej Kamieńskiej.
– Zaraza w Wojsławicach
Rozdział XVI. …………………………………………………………………………………………………………………….. 148
Nowe zabiegi żony Franka. – Przyzwolenie prymasa. – Frankowa z córką
przybywają do Częstochowy. – Pierwsze spotkanie. – Wczasy więzienne. – Areszt dolny. – Apartament
rodziny Franka. – Deputacya Frankistów w Częstochowie. – Urządzenie dworu. – Orszak
braci i sióstr. – Orszak panny Awaczy. – Małe Nares. – Gniazdo Frankizmu. – Cynizm mistrza.
– Dziwaczne rozkazy. – Zasady polyandryi. – Na fortecznym wale. – Obłęd pseudo Messyasza.
– Jego psychopatya. – Sułtańskie zachcianki. – Tureckie obyczaje. – Coram populo. – Narodzenie
się syna Rocha. – Teść Tobiasz w Częstochowie. – W miasteczku. – Tradycye Iwańskie. – Tajemnicza
jaskinia Olsztyńska. – Starzec i jego skarb. – Bożkowie. – Marzenia o milionach. – Poselstwo
wiernego Mateusza. – Kult Panny. – Ewolucya pojęć teozoficznych Franka. – Marzenia
o królewskości. – Nauki Franka w Częstochowie. – Rozmowy z uczniami
CZĘŚĆ CZWARTA ………………………………………………………………………………………………………………… 163
Rozdział XVII. ……………………………………………………………………………………………………………………. 171
Zgon Augusta III. ……………………………………………………………………………………………………………….. 163
– Sejm konwokacyjny z r. 1764. – Prawa polskie o nobilitacyach.
– Statut litewski o neofitach. – Błędna jego wykładnia. – Nobilis i generosus. – Warunki
nobilitacyi. – Palestranckie wykręty. – Huki na sejmie konwokacyjnym. – Konstytucya przeciw
neofitom. – Stanowisko Litwinów w tej sprawie. – Sejm koronacyjny. – Złagodzenie rygorów
przeciw neofitom. – Nobilitacye sejmowe. – Przywilej królewski. – Nobilitacye sekretne
Rozdział XVIII. …………………………………………………………………………………………………………………………. 179
W Częstochowie. – Wynurzenia Franka.– Dzień mściwy. – Aspiracye.
– Nowe plany. – Tajemna narada. – Droga do Ezawa. – Poselstwo do Rosyi. – Alegoryczna bajka.
– Zamęt w kraju. – Ruchy konfederackie. – Baruch Jawan. – Deputacya nad Newą. – Relacya
o poselstwie Frankistów. – Nić we troje skręcona. – Das. – Przypowieść. – Wezwanie Franka do
Czechów i Morawian. – Proroctwa. – Frankiści zjeżdżają do Częstochowy. – Odwiedziny w miasteczku
Rozdział XIX. …………………………………………………………………………………………………………………….. 187
Narodziny Józefa Franka. – Nowe teorye. – Wielki Brat. – Ewa. – Odwiedziny
magnatów. – „Imość”. – Marzenia ojcowskie. – Kult. – Sny. – Księga żywota. – Człowiek złoty.
– Teorya tajemniczego Das. – Źródło żywej wody. – Święty Pan. – Strażnik jawny i ukryty.
– Żywot wieczny. – Teorya Franka o duszy i duchu. – Słowa a czyny. – Rysy charakterystyczne.
– Teozofia i etyka. – Rygory więzienne. – Księża Paulini
Rozdział XX. Pułaski w Częstochowie. – Oblężenie. – Zamach na Awaczę. – Zgon Jakóba.
– Pogrzeb w jaskini Olsztyńskiej. – Śmierć żony Franka. – Starzec Elisze. – Żałoba Frankistów.
– Słowa Pańskie. – Nowe szturmy. – Pociechy wdowca. – Synowie Franka w Warszawie. – Zbiegowstwo
z Częstochowy. – Gniew Pana. – Wierny Mateusz. – Egzekucye. – Posłuszeństwo kompanii.
– Poselstwo Frankistów. – Ostatnie dni obrony. – Kapitulacya Częstochowy. – Jenerał Bibikow.
– Uwolnienie Franka. – Podróż do Warszawy. – W Górze Kalwaryi. – Awacza w klasztorze.
– Przybycie Franka do Warszawy. – Tajne jego instrukcye
Rozdział XXI. ……………………………………………………………………………………………………………… 192
Neo-Sabbateizm. – Emden i Ejbeszütz. – Poselstwo do Franka. – Nowe plany
mistrza. – Gniew Pański. – Łuk przeciw narodom. – Sukcesya Boska. – Symbol Ezawa. – Plany
edukacyi Ewy
ODSYŁACZE …………………………………………………………………………………………………… 152
Do Rozdziału I ……………………………………………………………………………………………………. 152
Rozdziału II ………………………………………………………………………………………………………… 152
Rozdziału III ………………………………………………………………………………………………………. 153
Rozdziału IV ………………………………………………………………………………………………………. 153
Rozdziału V ………………………………………………………………………………………………………… 154
Rozdziału VI ………………………………………………………………………………………………………. 155
Rozdziału VII …………………………………………………………………………………………………….. 156
236
Rozdziału VIII ……………………………………………………………………………………………………. 157
Rozdziału IX ………………………………………………………………………………………………………. 157
Rozdziału X ……………………………………………………………………………………………………….. 158
Rozdziału XI ………………………………………………………………………………………………………. 158
Rozdziału XII ……………………………………………………………………………………………………… 159
Rozdziału XIII ……………………………………………………………………………………………………. 159
Rozdziału XIV ……………………………………………………………………………………………………. 160
Rozdziału XV …………………………………………………………………………………………………….. 162
Rozdziału XVI ……………………………………………………………………………………………………. 162
Rozdziału XVII …………………………………………………………………………………………………… 162
Rozdziału XVIII …………………………………………………………………………………………………. 163
ANNEXA ………………………………………………………………………………………………….. 211
I. Cathalogus omnium Contratalmudistarum, hic, Leopoli, tam ex fonte, quam simul
cum cerimoniis, baptisatorum, in anno 1759 et subsequent, conscriptus …………….. 211
II. Niektóre Fragmenta z „Księgi Słów” (w tekście niezużytkowane) …………….. 239
Tytuł: Frank i frankiści polscy 1726-1816. Monografia historyczna osnuta na źródłach archiwalnych i rękopiśmiennych – tom pierwszy i drugi (całość)
Autor: Aleksander Kraushar
Wydawnictwo: Armoryka
Oprawa: miękka
Rok wydania: 2026
Format: 14,50 x 20,50 cm
Ilość stron: 512
ISBN: 978-83-8454-062-6
EAN: 9788384540626
